Udostępnianie wizerunku dorosłego i dziecka w Internecie

Udostępnianie wizerunku dorosłego i dziecka w Internecie

Udostępnianie wizerunku dorosłego i dziecka w Internecie

Rozwój mediów społecznościowych powoduje, że wzorem europejskich państw, zwracamy większą wagę na publikowanie wizerunku dzieci w mediach ogólnodostępnych. Wszyscy musimy pamiętać, że w Internecie łatwo zamieścić  wszystko, a przede wszystkim, że nasze publikacje zostają tam na bardzo długo i ich zasięg – stale wzrasta.

Prawo do wizerunku

Regulacja wizerunku rozbita jest w prawie polskim po­mię­dzy dwa akty prawne – Kodeks Cywilny oraz ustawę o prawie au­tor­skim i pra­wach po­krew­nych. Kodeks Cywilny za­li­cza wi­ze­ru­nek do dóbr osobistych i obej­muje go ochroną na za­sa­dach ogól­nych do­ty­czącą tych dóbr. Prawo au­tor­skie uszczegó­ławia na­to­miast za­sady rozpowszechnia­nia wi­ze­runku.

Wizerunek człowieka oznacza jego podobiznę utrwaloną jako portret, fotografia lub w innej postaci. Na mocy art. 23 i 24 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964r., Nr 16, poz. 93 ze zm.) wizerunek jest zaliczany do dóbr osobistych człowieka i podlega ochronie. Co ważne, prawo do wizerunku traktowane jest jako oddzielne i niezależne od innych dóbr. Zakres ochrony wizerunku w sposób szczegółowy określa również art. 81 i 83 Ustawy z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006r., Nr 90, poz. 631 ze zm.).

Wizerunek to utrwa­le­nie fi­zycz­nego ob­razu czło­wieka w taki spo­sób, że może on zo­stać roz­po­znany.  Będzie to więc nie tyle wy­gląd, co utrwa­le­nie go na zdję­ciu, por­tre­cie, fil­mie, czy ja­kim­kol­wiek in­nym nośniku, który bę­dzie umożliwiał przed­sta­wie­nie tego wi­ze­runku innym oso­bom. Kluczowym prze­pi­sem jest art. 81 ustawy o prawie au­tor­skim Art. 81:

  1. Rozpowszechnianie wi­ze­runku wy­maga ze­zwo­le­nia osoby na nim przed­sta­wio­nej. W braku wyraźnego zastrzeże­nia ze­zwo­le­nie nie jest wy­ma­gane, je­żeli osoba ta otrzy­mała umó­wioną za­płatę za po­zo­wa­nie.
  2. Zezwolenia nie wy­maga roz­po­wszech­nia­nie wi­ze­runku: 1) osoby po­wszech­nie zna­nej, je­żeli wi­ze­ru­nek wykonano w związku z peł­nie­niem przez nią funk­cji publicz­nych, w szcze­gól­no­ści po­li­tycz­nych, spo­łecz­nych, za­wo­do­wych; 2) osoby sta­no­wią­cej je­dy­nie szcze­gół ca­ło­ści ta­kiej jak zgro­ma­dze­nie, kra­jo­braz, pu­bliczna impreza.

Z przy­to­czo­nego prze­pisu wy­pływa naj­waż­niej­szy wnio­sek – roz­po­wszech­nia­nie czy­je­goś wizerunku bez zgody tej osoby jest dzia­ła­niem bez­praw­nym.

Rozpowszechnianie wizerunku

Co powinna zrobić osoba, której wizerunek wykorzystano bez jej wiedzy? Czy może dochodzić swoich praw? Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zgody osoby na nim przedstawionej. Nie dotyczy to sytuacji, gdy osoba taka otrzymała opłatę za pozowanie. Ustawa przewiduje również kilka wyjątków dotyczących rozpowszechniania wizerunku.

Zgoda nie jest wymagana, jeżeli:

– wizerunek osoby powszechnie znanej wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych,

– osoba stanowi jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza.

W przypadku rozpowszechniania wizerunku osoby publicznej w kampanii reklamowej, w telewizji, w Internecie, bez jej przyzwolenia, o ile nie zaszły przesłanki wymienione powyżej, będzie ona mogła dochodzić swoich praw w postępowaniu przed sądem.

Zgodnie z USTAWĄ O PRAWIE AUTORSKIM I PRAWACH POKREWNYCH z dnia 4 lutego 1994r.: Art. 81.

  1. Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie.
  1. Zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku: 1) osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych, 2) osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza.
  1. Nasuwać się mogą jednak wątpliwości, kim jest osoba pełniąca funkcje publiczne. Reguluje to Ustawa Kodeks Karny z dnia 6 czerwca 1997 r.: Art. 115. § 13. Funkcjonariuszem publicznym jest: 1) Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, 2) poseł, senator, radny, 2a) poseł do Parlamentu Europejskiego, 3) sędzia, ławnik, prokurator, funkcjonariusz finansowego organu postępowania przygotowawczego lub organu nadrzędnego nad finansowym organem postępowania przygotowawczego, notariusz, komornik, kurator sądowy, syndyk, nadzorca sądowy i zarządca, osoba orzekająca w organach dyscyplinarnych działających na podstawie ustawy, 4) osoba będąca pracownikiem administracji rządowej, innego organu państwowego lub samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności Usługowe, a także inna osoba w zakresie, w którym uprawniona jest do wydawania decyzji administracyjnych, 5) osoba będąca pracownikiem organu kontroli państwowej lub organu kontroli samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności Usługowe, 6) osoba zajmująca kierownicze stanowisko w innej instytucji państwowej, 7) funkcjonariusz organu powołanego do ochrony bezpieczeństwa publicznego albo funkcjonariusz Służby Więziennej, 8) osoba pełniąca czynną służbę wojskową, 9) pracownik międzynarodowego trybunału karnego, chyba że pełni wyłącznie czynności Usługowe.

Wizerunek dziecka w Internecie

Tyle na temat dorosłych. Co stanowi prawo w przypadku małoletnich? Przecież portale społecznościowe pękają w szwach od słodkich zdjęć uśmiechniętych dzieci: każdy z nas znajdzie wśród swoich znajomych opiekuna/rodzica, który relacjonuje każdy dzień życia swojej pociechy. Dobrze, gdy zarówno ojciec, jak i matka wyrażają zgodę na taką działalność. Jeśli nie – zdjęcia nie powinny się pojawiać w sieci.

Każdemu z nas (także dziecku) przysługuje prawo do wizerunku. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014, poz. 121) stanowi, że wizerunek jest jednym z dóbr osobistych człowieka. Jest to prawo niezbywalne, którego nie można się zrzec ani też przenieść na inną osobę, jednakże w niektórych sytuacjach prawo do decydowania o wykorzystaniu wizerunku może należeć do innych osób aniżeli osoba, do której ten wizerunek przynależy.

Dzieci w świetle prawa nie dysponują pełną zdolnością do czynności prawnych, a to oznacza, że nie mogą same rozporządzać przysługującymi im prawami. Dlatego to rodzicom lub innym opiekunom prawnym ustawodawca powierzył obowiązek dbania o ich dobro do momentu osiągnięcia przez podopiecznych pełnoletniości.

Szczególna ochrona wizerunku tak dziecka jak i dorosłego będzie realizowana na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, zgodnie z którym rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W kontekście zasad wykonywania władzy rodzicielskiej zgoda ta będzie odpowiednio udzielana przez jednego z rodziców. Tak będzie w przypadku gdy władza rodzicielska przynależy tylko do jednego z rodziców, ale również wtedy gdy dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga, ponieważ Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 poz. 788) w takim przypadku statuuje zasadę samodzielnego działania jednego z przedstawicieli ustawowych dziecka. Tym samym wykorzystanie przez szkołę lub inną placówkę dydaktyczną wizerunku dzieci będzie wymagało zgody przynajmniej jednego z takich przedstawicieli ustawowych.

Podsumowując, w erze smartfonów fotografujemy dzieci bez zastanowienia i w każdej sytuacji. Pamiętajmy o tym, ze takie zabawne zdjęcia maluchów robione często wbrew ich woli trafiają do Internetu, a tam cieszą oko nie tylko rodziny i przyjaciół. Oczywiście nie można popadać też w skrajność. Publiczne udostępnianie zdjęć dziecka nie jest złe, trzeba tylko zachować umiar i upowszechniać je rozważnie i w pełni świadomie.

Ostatnie wpisy

Odpowiedz

Minimum 6 characters